Onderzoek sportaccommodaties Leeuwarden

In opdracht van de gemeente Leeuwarden is er vorig jaar door het Mulier Instituut een onderzoek gedaan naar de behoefte voor sportaccommodaties in de gemeente tot het jaar 2035. In deze vraag- en aanbodanalyse worden alle sporten beschreven en wij gaan natuurlijk het hoofdstuk over voetbal er uit lichten. Het onderzoek is gedaan op basis van gegevens uit de DSA (Database Sport Aanbod) en van de KNVB via NOC*NSF. De uitkomsten van het onderzoek zijn interessant genoeg om hier een artikel aan te wijden op onze website. Hieronder het rapport en aanvullingen.

Aanbod

Voetbal is de meest beoefende veldsport in Nederland. In Nederland liggen circa 7.300 volwaardige voetbalvelden. Dit komt neer op 10,6 velden per 25.000 inwoners. Dit betreft uitsluitend volwaardige velden die voldoen aan de officiële afmetingen vanuit de KNVB. Naast deze velden kunnen verenigingen nog beschikken over kleinere (natuurgras)velden of –stroken die benut worden voor trainingen of voor het inlopen voorafgaand aan wedstrijden.

In Leeuwarden liggen 48 volwaardige voetbalvelden, waarmee het aanbod per 25.000 inwoners iets lager ligt dat het gemiddelde in Nederland. Het percentage kunstgrasvelden ligt met 31 procent hoger dan het landelijke aandeel (20%). De KNVB telt circa 1,2 miljoen leden. Dit betekent dat de voetbalvelden in Nederland gemiddeld door 164 leden per veld worden bespeeld (velddruk). De voetbalverenigingen in Leeuwarden hebben in totaal 5.831 leden in 2019 op basis van gegevens van de KNVB. Dit betekent een gemiddelde velddruk van 121, wat relatief laag is, zeker gezien het hoge aandeel kunstgrasvelden.

Behoefte

In de gemeente Leeuwarden zijn in totaal zestien voetbalverenigingen actief. De voetbalvelden van deze verenigingen liggen verspreid over dertien sportparken in de gemeente. De verenigingen hebben in het seizoen 2019/’20 in totaal 336 teams op zaterdag en 35 teams op zondag ingeschreven staan bij de KNVB.

De veldbehoefte van de voetbalverenigingen is bepaald door het toepassen van de richtlijn van de KNVB, zoals deze op 1 februari 2020 op de site van de KNVB staat vermeld. Deze richtlijn sluit aan bij de met ingang van het seizoen 2017/’18 ingevoerde nieuwe competitievormen, waar de richtlijn in het Handboek Sportaccommodaties verouderd is. Op sportpark Wiarda is op zaterdag een tekort van twee wedstrijdvelden. Op dit sportpark spelen Blauw Wit ’34 en FVC. Het tekort geldt, op basis van het aantal teams, alleen voor Blauw Wit’34.

Op sportpark Nijlân hebben de drie verenigingen gezamenlijk een behoefte aan zes wedstrijdvelden, precies evenveel als dat er beschikbaar zijn op het sportpark. C.S.V. de Leeuwarder Zwaluwen is de grootste vereniging op dit sportpark en heeft vier velden nodig, terwijl voor deze vereniging twee velden beschikbaar zijn. Een herschikking van de velden over de verenigingen lijkt op dit sportpark een logische stap. Op alle sportparken, behalve Wiarda, zijn er voldoende wedstrijdvelden aanwezig of is een overschot aan wedstrijdvelden. Op zondag zijn veel minder teams actief en is op alle sportparken een overschot aan wedstrijdvelden.

Bijna alle verenigingen hebben voldoende ruimte om te trainen. Alleen vv Warga en vv Irnsum hebben een tekort aan trainingsruimte. Beide verenigingen beschikken niet over een geheel trainingsveld. Het pupillenveld zorgt voor minder druk op de andere velden, maar er blijven vier hele velden nodig voor de teams die een heel veld nodig hebben terwijl dit wel door de KNVB als uitgangspunt wordt genomen. Op sportpark Nijlân is naast de 3,5 trainingsvelden nog een groot trainingsveld op het complex aanwezig dat door alle verenigingen gebruikt kan worden. Dit extra trainingsveld kan de volgens de richtlijnen volledig bezette trainingsvelden ontlasten.

Herkomst

Op basis van postcodegegevens van de leden van de voetbalverenigingen in Leeuwarden is de herkomst van de leden bepaald. Circa 60 procent van deze leden behoort tot de categorie junioren en 40 procent tot de categorie senioren. Ruim 90 procent van het aantal leden komt uit de gemeente Leeuwarden. Het percentage leden van buiten de gemeente ligt vooral hoog voor de verenigingen vv Irnsum en VV Oosterlittens.

Toekomst

De verwachte ontwikkeling in ruimtebehoefte van de voetbalverenigingen is geraamd door het toepassen van de bevolkingsprognoses van de gemeente Leeuwarden en door trendextrapolatie van de ledenontwikkeling van de KNVB. De verwachting is dat het aantal jongeren woonachtig in de gemeente Leeuwarden licht zal toenemen, met als gevolg dat het potentieel aantal junioren van de meeste voetbalverenigingen iets toeneemt, resulterend in een hogere veldbehoefte. Daarentegen is het de verwachting dat het aantal volwassenen woonachtig in de gemeente Leeuwarden licht zal afnemen, met als gevolg dat het potentieel aantal senioren van de meeste voetbalverenigingen iets afneemt, resulterend in een lagere veldbehoefte.

Uitgaande van de bevolkingsprognoses zal de veldbehoefte nagenoeg gelijk blijven. De druk op sportpark Wiarda is wel een aandachtspunt, omdat daar in de huidige situatie al een tekort aan wedstrijdvelden optreedt en de druk alleen maar groter zal worden. Het aantal inwoners dat lid is van een voetbalvereniging is, na een lange tijd van groei, de laatste jaren (landelijk) redelijk stabiel. De laatste jaren neemt het aandeel vrouwen en meisjes dat lid is van een voetbalvereniging nog wel toe. In de gemeente Leeuwarden ligt de voetbaldeelname nagenoeg gelijk aan het landelijk aandeel. Sinds 2014 is het aantal leden van de voetbalverenigingen in Leeuwarden met bijna 7 procent afgenomen. De figuur laat zien dat alle verenigingen, met uitzondering van Blauw Wit’34, L.v.v. Friesland, FVC en vv Irnsum, met een teruglopend aantal leden te maken hebben.

Ontwikkelingen in nieuwe spelvormen voor bijvoorbeeld volwassenen of senioren (zoals 35+ competities of 55+ walking football) zullen mogelijk extra leden gaan trekken. Omdat deze competities (meestal) niet op zaterdag en zondag plaatsvinden zal dit niet van invloed zijn op de behoefte aan aantal wedstrijdvelden.

Om in de prognose rekening te houden met de recente ledenontwikkeling, is aangenomen dat de verenigingen die de afgelopen jaren een afname van het aantal leden hebben gekend ook de komende jaren met een afname te maken krijgen (1,5% afname per jaar). Voor de verenigingen die met groei te maken hebben gehad, veronderstellen we dat de komende jaren de groei doorzet met een gemiddelde groei van 1,5 procent per jaar. Voor de ruimtebehoefte van de voetbalverenigingen betekent dit dat vooral op sportpark Wiarda extra druk ontstaat.

Op sportpark Wiarda zijn momenteel 6 velden beschikbaar, 2 voor FVC en 4 voor Blauw Wit. De huidige wedstrijdbehoefte voor dit sportpark staat op 8 velden op zaterdag en 1 op zondag. De prognose is dat deze behoefte in 2035 groeit naar 9 velden op de zaterdag en 1 op de zondag. Op de meeste andere sportparken wordt de bezetting lager, maar is hetzelfde aantal velden nodig.

Bron: Mulier Instituut. In de rapportage genaamd ‘Ruimte voor sport in Leeuwarden’ zijn verschillende tabellen en grafieken opgenomen die de bevindingen hierboven laten zien. Deze rapportage is openbaar en op internet te vinden.